Test-Correct organiseert met regelmaat Ronde Tafels voor schoolleiders en onderwijsprofessionals over thema’s in en rond de toetscyclus. Op 23 januari stond het thema De Toekomst van Toetsen centraal.
Tijdens een gezamenlijk ontbijt was er ruimte om informeel kennis te maken; na afloop werd er tijdens de lunch nog even doorgepraat.
Alex Karlas opende met voorbeelden en inzichten uit de praktijk rond toetsen, cijfers en feedback. De aanwezigen reageerden daarop met vragen, herkenning en eigen ervaringen.
De Ronde Tafel staat breder in het teken van vraagstukken rond de toetscyclus (zoals afstemming tussen curriculum, lessen en toetsing, de rol van PTA en toetsmatrijzen, en formatief handelen). In dit artikel lichten we twee thema’s uit die duidelijk terugkomen: de timing van feedback en het effect van peer-feedback op leren.
Een terugkerend thema was de balans tussen betrouwbaarheid en leerwaarde. Toetsen zijn nodig om voortgang vast te stellen, maar kunnen onbedoeld het leerproces onderbreken.
Schoolleiders herkennen het dilemma: zodra een cijfer wordt uitgedeeld, verschuift de aandacht van begrijpen naar presteren. Tegelijkertijd is er behoefte aan houvast, vergelijkbaarheid en verantwoording.
De vraag die boven tafel hing:
Hoe organiseren we toetsing zó, dat het leren versterkt in plaats van afsluit?
Dat raakt aan hoe scholen toetsen organiseren.
Een belangrijk inzicht uit de Ronde Tafel was dat het moment waarop feedback wordt gegeven doorslaggevend is.
In het gesprek werd meerdere keren benoemd dat leerlingen nauwelijks nog openstaan voor inhoudelijke feedback zodra zij hun cijfer hebben ontvangen. De emotionele reactie op het cijfer – opluchting, teleurstelling of frustratie – staat leren in de weg.
“Zodra ze het cijfer hebben stoppen ze met leren.” – Alex (Ronde Tafel)
“Feedback is pas oké als je ziet dat het leidt tot actie, tot meetbare actie en tot zelfstandigheid.” – Alex (Ronde Tafel)
Juist die tweede vorm vraagt om timing. Wanneer het cijfer te vroeg centraal staat, verdwijnt de ruimte voor leren.
Een tweede opvallend inzicht uit de Ronde Tafel was het effect van leerlingen die actief elkaars werk beoordelen.
Uit praktijkervaringen en onderzoek die werden gedeeld, bleek dat leerlingen opvallend consistent kunnen zijn in hun beoordeling van open vragen. Wanneer meerdere leerlingen het eens zijn over de kwaliteit van een antwoord, sluit dat vrijwel altijd aan bij het oordeel van de docent.
“Als leerlingen het met elkaar eens waren, kwam het altijd overeen met het aantal punten dat de docent had willen geven.” – Alex (Ronde Tafel)
Voorwaarde is wel dat deze werkvormen zorgvuldig worden begeleid en ingebed. Het werkt alleen wanneer er duidelijke kaders zijn en leerlingen weten waar ze op moeten letten.
De opbrengst van de Ronde Tafel laat zien dat de toekomst van toetsen niet ligt in méér meten, maar in slimmer organiseren.
Toetsen worden krachtiger wanneer:
Voor schoolleiders ligt hier een duidelijke rol: richting geven, ruimte creëren en het gesprek over toetsing blijven voeren.
De Ronde Tafel maakte één ding duidelijk: er is geen blauwdruk voor de toekomst van toetsen. Wel is er een gedeeld besef dat toetsing pas waardevol is als het leren vooruithelpt.
De inzichten uit deze editie vormen een startpunt. Daarom organiseren we aan het einde van dit schooljaar een volgende Ronde Tafel, op vrijdag 26 juni 2026.
Aanmelden voor deze editie kan via de aanmeldpagina. De locatie is opnieuw Utrecht; het exacte adres volgt binnenkort.
Wil je alvast je interesse kenbaar maken of direct in contact komen? Neem dan contact met ons op via het contactformulier.
We kijken ernaar uit om het gesprek voort te zetten.